Frieze London 2025: Sanat Dünyasının Buluşma Noktası

Küresel sanat sahnesi, bir kez daha Londra'da toplandı: Frieze London, genç galerilerden köklü ustalara kadar uzanan yapıtlarla çağdaş sanatın nabzını tuttu.

Ece Balcıoğlu, Ekim 2025

Frieze London bu yıl 45 ülkeden 280'den fazla galeriye ev sahipliği yaptı. Frieze London ve Frieze Masters, 15-19 Ekim tarihleri arasında Regent's Park'ın iki farklı ucunda eş zamanlı olarak gerçekleşti.

Frieze London'da yaklaşık 168 galeri yer alırken, Frieze Masters'ta ise 120'den fazla galeri farklı bölümlerde sanatseverlerle buluştu. Bu yıl Frieze Masters'ın direktörlüğünü Emanuela Tarizzo üstlendi. Ayrıca bağımsız küratör Fatoş Üstek'in küratörlüğünü yaptığı Frieze Sculpture, 17 Eylül'de Regent's Park'taki English Gardens'da ziyaretçilere açıldı.

Frieze London, bu yıl tamamen yenilenen düzeni ve geniş katılımcı sayısıyla geri dönüyor. Frieze London direktörü Eva Langret, sanat dünyasındaki enerjinin artık daha çok yükselen genç galeriler ve yeni mekânlarda olduğunu vurguluyor. Bu yüzden, 12 yıldan genç galeriler fuarın en görünür giriş alanlarında yer alıyor. Böylece genç ve cesur galerilerle köklü kurumlar arasındaki güç dengesi yeniden şekilleniyor.

Regent's Park'ın diğer tarafında ise kardeş fuar Frieze Masters yer alıyor. 26 ülkeden 120'den fazla galeri, 20. yüzyıl öncesi eserleri — antik Mısır lahitleri gibi nadir parçalar — sergiliyor. Frieze Masters bu yıl yeni direktörü Emanuela Tarizzo'nun yönetiminde gerçekleşti.

Frieze London'da Gagosian, Pace, Hauser & Wirth, David Zwirner, Lisson Gallery gibi dünyaca ünlü galeriler yer alırken; aynı zamanda The Approach, Arcadia Missa, Sadie Coles HQ ve Victoria Miro gibi 58 Londra merkezli galeri de fuarda buluştu.

Frieze Masters'ta ise Ben Brown Fine Arts, Galleria Continua, Eric Firestone Gallery, Hauser & Wirth, The Mayor Gallery ve Pace Gallery gibi seçkin galeriler katıldı.

Her iki fuar da özel projeler ve etkinliklerle dolu. Bu yıl Frieze London Artist Award geri dönerken, Frieze Masters Talks gibi önemli programlar da sanatseverlerin ilgisini çekti. Ayrıca, Birleşik Krallık'taki önemli sanat kurumlarıyla iş birlikleri ve kamusal etkinlikler de programda yer aldı.

Fotoğraf: Ece Balcıoğlu, Ben Brown Fine Arts

Frieze London 2025 Ödülleri, fuarın genç galerileri ve sanatçıları destekleme konusundaki kararlılığını ve sanatsal çeşitliliği teşvik etme amacını yansıtıyor. Her bir ödül, sanat dünyasında yenilikçi ve cesur yaklaşımları ödüllendirerek, küresel sanat sahnesine katkı sağlıyor. Frieze London Artist Award'un sahibi Londra merkezli sanatçı Sophia Al-Maria, Londra merkezli Modern Art galerisi, Sanya Kantarovsky'nin seramiklerinden oluşan solo sunumuyla Frieze Stand Prize ödülüne layık görüldü. Tokyo merkezli Taka Ishii Gallery ve Mumbai merkezli Project 88 galerileri, sergilerindeki sanatsal derinlik ve kurulum kalitesi nedeniyle özel onur ödüllerinin sahibi oldular.

Artist-to-Artist

Frieze London'un sanatçı odaklı programlarından biri olan Artist-to-Artist, bu yıl altı solo sunumla geri döndü. Her sunum, dünyaca ünlü bir sanatçı tarafından seçilen bir diğer sanatçıyı tanıtıyor. Bu program, sanatçılar arası iş birliğine olan bağlılığı güçlendiriyor. Bu yıl seçilen sanatçılar: Ilana Harris-Babou (Camille Henrot tarafından önerildi), Katherine Hubbard (Nicole Eisenman), Ana Segovia (Abraham Cruzvillegas), Neal Tait (Chris Ofili), René Treviño (Amy Sherald) ve T. Venkanna (Bharti Kher).

Echoes in the Present

Bağımsız küratör Jareh Das'ın küratörlüğündeki bu bölüm, Brezilya ve Afrika kökenli sanatçılar ile diasporaları arasındaki bağları keşfediyor. Bu bağlar, Afrika halklarının zorunlu göçleri ve kültürel alışverişle şekillenmiş. Program, miras, yenilik ve geleceğe dair düşünceler üzerine yoğunlaşıyor. Katılımcılar arasında Bunmi Agusto, Serigne Mbaye Camara, Mélinda Fourn, Lilianne Kiame, Aline Motta ve Alberto Pitta gibi isimler yer aldı.

Focus

12 yıldan genç galerilere destek veren Focus bölümü, bu yıl uluslararası yeni katılımcılarla büyüdü. Yeni katılımcılar arasında a. Squire, Bombon, Coulisse ve Eli Kerr gibi galeriler bulunuyor. Daha önce yer almış birçok galeri de programda devam ediyor.

Editions

Editions bölümü, önde gelen sanatçıların sınırlı sayıda hazırladığı özel eserleri uygun fiyatlarla sunarak koleksiyonculuğu daha erişilebilir kılıyor. 2025'te Borch Editions, Cristea Roberts Gallery, Paragon gibi galeriler yer aldı.

Frieze Masters

Frieze Masters, altı bin yıla yayılan sanat tarihini bir araya getiriyor. Nadir antik eserlerden Avrupa başyapıtlarına, modern ikonlardan çağdaş sanatın önemli temsilcilerine kadar geniş bir koleksiyon sunuluyor. Sanatçı odaklı küratöryel yaklaşım korunurken, sevilen Studio ve Spotlight bölümlerine yeni bir program olan Reflections da eklendi.

Bu yıl 26 ülkeden 120'den fazla galeri katıldı. Öne çıkan galeriler arasında Åmells Konsthandel, Charles Ede, Stephen Friedman Gallery, Hauser & Wirth, Pace Gallery ve Salon 94 yer alıyor. Ayrıca, eski ustalar ve dekoratif sanatlar konusunda uzman galeriler de fuarda önemli bir yer tuttu.

Asya sanatı alanında Carlton Rochell Asian Art, Francesca Galloway ve Johyun Gallery gibi isimler öne çıktı. Nadir kitap ve el yazmaları alanında ise Daniel Crouch Rare Books, Dr. Jörn Günther Rare Books ve Shapero Rare Books katıldı.

"Portrait L", M.S. 98-117

Bilinen en güzel ve en iyi korunmuş Greko-Romen panel resimlerinden biri olan "Portrait L, M.S. 98–117", 19. yüzyılın en etkili iki Mısır sanatı sergisinde yer aldıktan sonra, 20. yüzyıl boyunca önemli koleksiyoncuların elinde dolaştı. 2023'te kaybolduğu sanıldıysa da yeniden keşfedilerek bu yıl Frieze Masters'ta öne çıkan eserler arasında yerini aldı.